Biologie Thema 2 basisstof 1 Ongeslachtelijke voortplanting Celdeling: - Bij celdeling ontstaan uit 1 moedercel 2 dochtercellen -> De dochtercellen bevatten dezelfde genetische eigenschappen als de moedercel - Celdeling speelt belangrijke rol in het leven van organisme -> Belang bij voortplanting en de groei -> Oude/beschadigde cellen kunnen vervangen worden door celdeling Op natuurlijke wijze: - Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan door celdeling nakomelingen -> Voorbeelden: Bacteriƫn en andere eencellige organismen - Ook schimmels, planten en sommige dieren kunnen OV - Ongeslachtelijke voortplanting kan gebeuren op verschillende manieren -> Voorbeelden: knollen, stuifmeelkorrels, pollen, bollen Op kunstmatige wijze: - Ongeslachtelijke voortplanting kan ook plaatsvinden door stekken - Stekken = je snijdt een stuk van een stengel of een blad af. Op het snijvlak ontstaan er dan nieuwe wortels - Manieren van stekken is bijvoorbeeld weefselkweek -> Stukjes weefsel van een gezonde plant wordt op een geschikte bodem gebracht. Er ontstaan dan een groot hoeveelheid weefsel van de cellen. Dit weefsel wordt dan op een andere bodem gebracht en ontstaan plantjes uit het weefsel. - Klonen is ook een manier van ongeslachtelijke voortplanting -> Kloon = een organisme dat door OV uit 1 organisme is ontstaan -> Klonen = het kweken van individuen Celcyclus: - De erfelijke eigenschappen van een organisme liggen vast in het DNA door celdeling -> Voordat een cel gaat delen, verdubbelt de hoeveelheid DNA in de cel - Bij celdeling ontvangt elke nieuwe cel een complete set chromosomen -> 1 van de moedercel en 1 van een exacte kopie van de moedercel - Bij planten, dieren en schimmels begint celdeling in de celkern > Mitose = kerndeling -> Na mitose snoert de cel tussen de kernen en ontstaan er 2 nieuwe cellen en celplasma. - Celcyclus: 1. M-fase = de cel gaat zich delen 2. G1-fase = voorbereidingen enzymen en nuclestiden
-> Go-fase = de cellen zijn in rust dus geen celdeling 3. S-fase = van elk DNA-molecuul wordt een kopie gemaakt, dat noem je ook wel DNA-replicatie of DNA-synthese -> De kopie blijft tijdelijk vastzitten aan het DNA -> noem je chromatiden -> Na de S-fase bestaat een chromosoom uit 2 chromatiden 4. G2-fase = controle of de stappen goed zijn verlopen - Interfase = de periode tussen twee celdelingen Mitose: - Stappen = 1. Tijdens interfase vindt verdubbeling van chromosomen plaats -> Chromosomen niet zichtbaar 2. De chromosomen zijn verdubbeld en zichtbaar -> Elk chromosoom bestaat uit 2 chromatiden 3. Vanuit 2 kanten ontstaan draden die een koepel vormen om de chromosomen >> Kernmembraan verdwijnt 4. Draden hechten zich waar de chromatiden aan elkaar vastzitten 5. Chromatiden worden uit elkaar getrokken -> 1 chromatide wordt naar boven getrokken en de ander naar beneden 6. Om de chromosomen ontstaat een nieuw kernmembraan -> Er ontstaan 2 kernen 7. De cel snoert beide kernen in en er ontstaan 2 cellen Klonen: - Klonen wordt gebruikt om gunstige erfelijke eigenschappen te behouden - Klonen van dieren kan door embryosplitsing >> Het klopje cellen na de bevruchting wordt in 2en of